Από τα μέσα του περασμένου αιώνα η κολύμβηση άρχισε να γίνεται ένα δημοφιλές και διαδεδομένο σπορ. Σε επίπεδο μαζικού αθλητισμού, η σύσταση των γιατρών για άθληση μέσα στο νερό σε όλες τις ηλικίες, η παιδική αλλά ακόμα και η βρεφική κολύμβηση, ήταν μερικοί από τους λόγους που έκαναν τα αθλήματα του νερού τόσο αγαπητά.
Σε επίπεδο πρωταθλητισμού οι μεγάλες δυνάμεις του χώρου όπως η Αμερική, η Αυστραλία, η Ουγγαρία, είχαν ήδη δημιουργήσει τις δικές τους προπονητικές σχολές σε ολόκληρο τον πλανήτη δημιουργώντας μεγάλο ανταγωνισμό ανάμεσα στους κορυφαίους κολυμβητές.
Η διάρκεια των προπονήσεων στις αγωνιστικές κατηγορίες συνεχώς αυξάνεται και η επιβάρυνση γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη και έντονη. Επιπλέον, οι προπονητές έχουν ξεκινήσει να εφαρμόζουν γνώσεις της εφαρμοσμένης φυσιολογίας, της βιομηχανικής και της κινησιολογίας με σκοπό τη διαμόρφωση προπονητικών προγραμμάτων, σχεδιασμένων κατάλληλα ώστε να ενδυναμώσουν και να διαμορφώσουν τις κολυμβητικές ικανότητες των αθλητών τους.
Ο συνδυασμός της προπόνησης νερού με άλλες μορφές «ξηράς» προπόνησης όπως τρέξιμο, γιόγκα, ενδυνάμωση με βάρη, ασκήσεις με λάστιχα, σχοινιά, ρόδες έχουν πλέον εδώ και χρόνια μπει στην καθημερινότητα του προγράμματος των κολυμβητών με σκοπό την ενδυνάμωση και τη βελτίωση στην αντοχή και την ευλυγισία.
Η χρήση αυτών των μεθόδων, σε συνδυασμό με τη χρήση νέων τεχνολογιών που πλέον είναι διαθέσιμες στον περισσότερο κόσμο, είναι ευρύτατα διαδεδομένες στην προπονητική μεθοδολογία με τους κολυμβητές να γίνονται ολοένα και γρηγορότεροι, με συνεχείς βελτιώσεις των επιδόσεων σε όλα τα επίπεδα.
Τα τελευταία χρόνια, μετά την εξάντληση των μεθόδων εντατικής προπόνησης, γίνεται πλέον αντιληπτό από προπονητές και αθλητές πως οι ψυχολογικοί παράγοντες έχουν και αυτοί ξεχωριστή σημασία στην αγωνιστική κολύμβηση αν και για χρόνια η αξία τους είχε παραγκωνιστεί.
Με τον συνεχώς αυξανόμενο όγκο προπόνησης, την τεράστια καταπόνηση που δέχεται ένας αθλητής στη διάρκεια μιας αγωνιστικής χρονιάς και τον ολοένα εντονότερο ανταγωνισμό, η σημασία της αθλητικής ψυχολογίας έχει γίνει ακόμα σημαντικότερη για όσους θέλουν να ξεχωρίσουν. Είναι φυσιολογικό ο κόσμος της κολύμβησης να στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο στον τομέα της ψυχολογικής υποστήριξης όσο πλησιάζει προς την κορυφή, απευθυνόμενος σε ειδικούς αθλητικούς ψυχολόγους, σκοπεύοντας στην ανεύρεση του «μυστικού» που θα τους οδηγήσει ακόμα ψηλότερα και θα «ξεκλειδώσει» τον δρόμο για ακόμα καλύτερες επιδόσεις. Πλέον αθλητές και προπονητές αντιλαμβάνονται ότι το «μυστικό» αυτό βρίσκεται μέσα στον ίδιο τον αθλητή και χρειάζεται ένα ξεχωριστό τρόπο ενεργοποίησης και εξάσκησης με απώτερο σκοπό τη συνολική του βελτίωση.
Τα διαφορετικά αθλήματα έχουν και διαφορετικές πνευματικές και ψυχολογικές απαιτήσεις προς την επιτυχία. Για τον κάθε αθλητή, το άθλημά του είναι πολύ απαιτητικό πνευματικά. Οι αθλητές που εμφανίζονται δυνατοί ψυχικά και πνευματικά σε ένα άθλημα, δύσκολα θα μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στην ιδιαίτερες απαιτήσεις ενός άλλου αθλήματος.
Το άθλημα της κολύμβησης έχει τα χαρακτηριστικά στοιχεία ενός ατομικού αθλήματος σε συνδυασμό με την «απομόνωση» του κολυμβητή κατά τη διάρκεια της προπόνησης και τη σχετικά μικρή ηλικία των αθλουμένων. Στα ατομικά αθλήματα, σε αντίθεση με τα ομαδικά, η αίσθηση της συλλογικότητας και την ομαδικότητας δεν υφίσταται αλλά είναι περισσότερο ανεπτυγμένη η έννοια της ατομικής προσπάθειας. Ο ορισμός στόχων, η δημιουργία κινήτρων και η καταπολέμηση του άγχους είναι εξίσου σημαντικά με την σωματική προπόνηση και είναι ιδιαίτερα δύσκολη σε αθλητές μικρών ηλικιών καθώς απαιτεί συνεχή βοήθεια και στήριξη από το περιβάλλον του παιδιού.
Η συνεργασία του αθλητή με τον προπονητή και το οικογενειακό του περιβάλλον είναι απαραίτητη και πρέπει να είναι αρμονική και αμφίδρομη σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Έτσι, σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αθλητικής ψυχολογικής υποστήριξης είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψιν όλοι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να επιδράσουν στην απόδοση αλλά και την ψυχολογική κατάσταση ενός αθλητή.
